Bu etkinliğe katıl »


Rezervasyon Tel:

Ne Zaman? Ne Kadar?


Giriş Ücreti :

Katılmayı Planlayanlar

Notlar

Puanlandırma

Hastanelerin 2012 puanları yayınlandı.

Sağlık Hizmetlerinde Risk Yönetimi Eğitimi

21 Nisan 2012 tarihinde Ankara'da...

Tümü »Ayın Konuğu

Konya’dan yola çıkan hizmet kervanı Karaman’a doğru hareket etti.
Konya Özel Selçuklu Hastanesi Başhekimi Dr. Eyüp Çetin ile başta Karaman’da yeni hastane olmak üzere özel sağlık sektörünün dünü, bugünü ve yarınını konuştuk.

Etkinlik Takvimi

Yazarlar > Kan Transfüzyonu İçin Pratik Bilgiler / Uzm. Dr. Kadri Demirel

19.Nisan.2011

Kan bankacılığı ve kan transfüzyonu ile ilgili eğitimler tıp fakültelerinde yeterli miktarda verilememektedir. Bu yüzden kan transfüzyonu tıbbın daha az bilinen konularındandır. Genellikle usta çırak ilişkisi şeklinde kan transfüzyonu yapan kliniklerce eğitim yapılmaktadır. Bu yazımızda özel hastanelerde de sıklıkla yapılan kan transfüzyonuna yardımcı olmayı düşündük. Aşağıdaki bilgilerin tüm okurlarımıza faydalı olacağını umuyoruz.

 

Kan Transfüzyonundaki amaç;

1. Hastanın eksilen kan ürünlerini yerine koymak olmalıdır.

2. Elde edilecek faydanın potansiyel risklerden daha fazla olacağı öngörülmesi durumunda kan transfüzyonu yapılmalıdır.

3. Farmakolojik ajanlarla tedavi edilebilen anemilerde transfüzyon yapılmamalıdır.

4. Eritrosit transfüzyonu için sabit bir Hb eşiği kullanılmamalıdır.

5. Elektif cerrahi girişimler de otolog transfüzyon tercih edilmelidir

(Enfeksiyöz hastalık bulaş riskini, Alloimmunizasyon riskini, İmmün hemolitik, febril non-hemolitik, allerjik reaksiyon riskini, GVHD riskini azaltır).

6. Tam kan yerine muhakkak kan ürünü kullanılmalıdır

(Özel bir kan ürününe gereksinimi olan hastalarda optimal tedaviyi sağlar. Tam kandan daha etkili ve daha güvenilirdir. Gereksinim olmayan ürünlerin oluşturabileceği yan etkiler önlenir. Kan kaynağının boşa harcanmasını önler. Ürünlerin raf ömrü daha uzundur. Her bir kan ünitesinden birden fazla hasta yararlanır).

 

Kan transfüzyonunda sorumlular; Transfüzyon yapılmasına karar veren hekim, Kan ürününü temin eden transfüzyon merkezi ve Transfüzyonu uygulayan hemşire olarak özetlenebilir.

 

Kan Transfüzyonları: Otolog Kan Transfüzyonu, Masif Kan Transfüzyonu; Hematolojik Hastalıklarda Kan Transfüzyonu, Pediatrik Hastalıklarda Kan Transfüzyonu, Özel Durumlarda Kan Transfüzyonu v.b. olarak çeşitlendirilebiliriz. Bu yazımızda hasta başında kan transfüzyonu anlatılmaktadır.

Kan transfüzyonunda uygulama;

1. Transfüzyon yapılacak hastanın doğru tanımlanmasını ve kullanılacak kan ürününün düzenlenmesini sağlamak amaçlı. İlgili kan istem formunu eksiksiz doldurun ve imzalayın.

2. Hastadan kan grubu tayini ve çapraz karşılaştırma testi için EDTA’lı kan örneği aldırın. Tüpün doğru etiketlendiğini kontrol edin. (Hastanın adı soyadı, istenen testler v.b.)

3. Kan istem formunu ve EDTA’lı kan örneğini Transfüzyon Merkezine ulaştırın. Acil durumlarda Transfüzyon Merkezi ile muhakkak irtibata geçin.

4. Transfüzyon Merkezinden gelen kan ve kan ürünlerinin etiketlerini kontrol edin.

(Kan ve kan ürününün isteğe uygun oluşunu, Uygulanan tüm test sonuçlarını, Alıcının adını, İdantifikasyon numarasını, çapraz karşılaştırma testi sonucunu v.b.)

5. Yatak başında, torbadaki kan ürünü etiketinde yazılı ABO ve Rh grubu ile hastanınkinin aynı olup olmadığı ve son kullanma tarihi kontrol edin.

(Transfüzyon ile ilişkili ölümlerin en sık nedeni, ABO uyuşmazlığına bağlı akut hemolitik transfüzyon reaksiyonudur ve bu genellikle yönetim hatasından kaynaklanır. Yapılan hataların içinde en sık görüleni kanın yanlış kişiye verilmesidir.)

6. Transfüzyon için hastanın yazılı olurunu alın.

( Bir kan transfüzyonunun gerekli olduğuna karar verildiğinde işlem hastaya açıklanmalı ve yazılı oluru alınmalıdır. Yazılı olurun içeriği oldukça standart olmalı ve transfüzyonun nasıl yapılacağı, süresi, beklenen yararları ve olası riskleri belirtilmelidir.)

7. Febril reaksiyonlar ya da anafilaktoid reaksiyon öyküsü bulunan hastalarda hidrokortizon 100 mg İ.V. ve antihistaminik verilebilir. Hastada dolaşım yüklenmesi riski var ise 20 mg furosemid İ.V. uygulanabilir.

8. Kan ve ürünleri en az 19 kalibrelik (19 g) veya daha geniş bir iğne kullanılarak verin. (Pediatrik hastalar için 23 (23 g) kalibrelik iğneler kullanılabilir.)

9. Tüm kan ürünlerini bir filtre kullanılarak infüze edin. Standart kan verme setlerinde bulunan filtrelerin 170-250 mikron çapında porları vardır. Febril transfüzyonların önlenmesi, Lökosit veya HLA antijenlerine karşı alloimmunizasyon riskinin azaltılması ve CMV bulaşmasının azaltılması amacıyla ayrıca lökosit filtreleri kullanılabiliriz.

10. % 0.9'luk NaCl dışında hiçbir solüsyon veya ilaç kan torbasına eklemeyin veya kan seti ile kanla aynı anda vermeyin.

11. Ringer laktat ve diğer kalsiyum içeren solüsyonlar asla ilave etmeyin veya aynı anda vermeyin.

12.  Eritrosit süspansiyonlarında, viskoziteyi azaltmak amacıyla, 50-100 ml % 0.9'luk NaCl ile eklenebilir.

13. Transfüzyona başlamadan önce transfüzyon ile ilgili tüm malzeme ve teçhizatı bir araya toplayın.

14. Hastaya bir sorusu olup olmadığını sorun, bazal vital belirtileri (Ateş, Nabız ve Kan Basıncı) tespit edin ve kaydedin. Eğer premedikasyon yapılmış ise, etkili olabilmesi için yeterli zamanın geçmesini bekleyin.

15. Trombosit süspansiyonları ve eritilmiş kriyopresipitat hariç, diğer tüm kan ürünleri transfüzyonun hemen öncesine kadar Transfüzyon Merkezleri için düzenlenmiş buzdolabında saklandığından emin olun. Transfüzyon merkezleri dışına çıkmış kanın ısısını takip etmek mümkün değildir. :Hastanelerinizdeki, “kan, saklama dolabından çıktıktan sonra 30 dakika geçmesine rağmen transfüzyona başlanamayacak ise tekrar dolaba konmalıdır.” kuralına uyun.

16. Herhangi bir nedenle sistemin bütünlüğünü bozacak şekilde kan torbasına giriş yapılırsa; oda ısısında (20-24 ºC) 4 saatten, buzdolabında(1-6 ºC ) ise 24 saatten sonra kullanılamaz hale gelir.

17 Kan ürünlerini hasta bakım odasındaki bir buzdolabına veya bir pencere kenarına kesinlikle koymayın, donma, erime veya güneş ışınlarından aşırı ısınma hemolize neden olacaktır.

18. Trombosit süspansiyonlarını oda ısısında saklayın. Dikkatsizce ellemeyin. Transfüzyon merkezlerinde saklanırken ajitatörde devamlı bir şekilde hafifçe çalkalanır. Trombositler uzun süre hareketsiz bırakılırsa, pH yükselebilir ve hasar oluşur. Bu nedenlerle trombosit transfüzyonuna vakit geçirmeden hemen başlayın.

19. Benzer şekilde Taze Donmuş Plazma (TDP) veya kriyipresipitat’ta Transfüzyon merkezinden alınması ile kullanılması arasında geçen zaman aralığı etkinliğiniz azalmasına neden olacağından dikkatli davranın.

20. Transfüzyona başlamadan önce transfüzyonun doğru hastaya yapılacağından emin olun

21. Kan ürünleri son kullanma tarihleri dolana kadar sterilitelerini korumaya yardımcı olan tekniklerle hazırlanırlar. Transfüzyona başlamadan önce üniteyi gözden geçirin,

(hemoliz, renk değişikliği, çökelme, çamurumsu görüntü vb.)

22. Transfüzyon, son kullanma tarihinden önce ve 4 saat içinde tamamlanmalıdır.

23. Kan ürünleri; sadece exchange transfüzyonlarda, masif transfüzyonlarda veya soğukta reaksiyon veren antikoru  mevcut hastalarda ısıtılmalıdır.

24. Kan ürünlerini hiç bir zaman 42 ºC'nin üzerindeki sıcaklıklarda tutmayın. Kan ürünlerini hiçbir zaman radyatör, ısıtıcı veya soba yakınına yerleştirilerek ısıtmayın. Mikrodalga cihazlarında da ısıtmak için uygun değildir. Kanı ısıtmak için düzenlenmiş, ısıyı kontrol eden, işitsel ve görsel alarm sistemleri bulunan cihazlar kullanın.

25. Bazı immün sistemi baskılanmış veya immün direnci bozuk alıcılarda intra uterin transfüzyon alan fetuslar ve akrabalarından kan alanlarda GVHD riskinin azaltılması için minimum 25 Gy ışınlama yapın.

26. Transfüzyon esnasında hastayı sıcak tutun ve akut kan kaybı yok ise oturur  pozisyon verin. 

27. İnfüzyon hızını, hastanın klinik durumuna ve transfüze edilecek ürüne göre ayarlayın.

28. Aksi belirtilmedikçe ilk 15 dakikada transfüzyon hızını 5 ml/dakika'yı geçirmeyin. 

29. Yaşamı tehdit edebilecek reaksiyonlar ilk dakikalarda belirti vermeye başlar. Bu nedenle bu dönemde hastayı yakından izleyin.

30. Transfüzyon sırasında ve sonrasında da vital bulguları kaydedin.

31. Transfüzyona bağlı bir reaksiyon görmez iseniz infüzyon hızını arttırın. Akut ve masif kan kayıpları nedeniyle yapılan transfüzyonlar dışındaki tüm transfüzyonlarda infüzyon hızı, saatte alıcının kilogramı başına 2-4 ml'yi geçmemelidir. Bu rakam hipervolemi riski olan hastalarda 1ml/kg/saat'i geçmemelidir.  Standart setlerde 1 mL. Kan 15 damla olarak ayarlanmıştır.

32. Erişkinde 50 ml/kg, çocukta 15 ml/kg üzerindeki infüzyon hızlarında kanın ısıtarak verin.

33. Kalp, akciğer hastalığı olmayan erişkin bir hastaya 1 ünite eritrosit süspansiyonu 1–2 saat içinde verin.

34. Bakteriyel bulaşma riskinden dolayı her ünite kan ile kan verme setini değiştirin. Bir kan verme setini 8 saatten fazla asla kullanmayın. Lökosit filtreleri için bu kural geçerli değildir.

35. Kriyipresipitatı mümkün olduğunca çabuk verin ve eritildikten sonra 6 saat içinde mutlaka kullanın.

36. TDP ve Trombosit süspansiyonlarının infüzyon hızını 200 mL/Saat olarak ayarlayın.

37. Granülosit süspansiyonlarını 4 saat içinde infüze edin.

38.  Trombosit süspansiyonlarını mümkün olduğunca çabuk infüze edin.

32. Transfüzyon sırasında; Ateş, Titreme, Ağrı, Kan basıncında değişiklikler, Solunum sıkıntısı, Cilt bulguları, Bulantı, Akut sepsis tablosu, Anaflaksi oluşursa; Akut Transfüzyon Reaksiyonu olarak değerlendirin. Derhal Takip eden maddeleri uygulayın.

32.1. Transfüzyon durdurun.

32.2. Damar yolu açık bulundurun.

32.3. Hastayı reaksiyon nedeniyle değerlendirin.

32.4. Hastanın kan ve idrar örneği ile ürünün kalan kısmı laboratuvara gönderin.

32.5. Tüm Transfüzyon Reaksiyonlarını mutlaka Transfüzyon Merkezine bildirin.

Transfüzyon merkezi ;

32.5.1. Kimlik bilgilerinin kontrolünü yapar. Teknisyen hatasını araştırır.

32.5.2. Hemolizin kontrolünü yapar. Hemoglobinemi, Bilirubinemi, Hemoglobinüri araştırır.

32.5.3. Grup uyuşmazlığının serolojik kontrolünü yapar. Direk antiglobulin testi çalışır.

32.5.4. Diğer laboratuvar değerlendirmelerini yapar.  ABO ve Rh tayinleri, Antikor tarama testi, Cross-match tekrarı (DAT de uygulanmalı), Belirli aralarla DAT ve taramasının tekrarı, Seri Hb ve Hct ölçümü, Hasta eritrositlerinin fenotiplendirilmesi, Haptoglobulin düzeyi, Hemoliz torbada mı , sette mi ?, Anaflaktik reaksiyonda IgA ve anti-IgA bakılması, Geri dönen ürünün görüntüsünün değerlendirilmesi, HLA'ya karşı antikorlar ve/veya nötrofil antijenleri

33. Doğurganlık dönemindeki bayan hastaya Rh pozitif bir trombosit süspansiyonu verildiğinde RhIG kullanılarak immünizasyon gelişimi önlenmelidir.

34. Her bir eritrosit süspansiyonu ünitesi 250 mg demir içerir

35. Bir ünite tam kan veya eritrosit süspansiyonu hemoglobini 1 gr/dL, hematokriti  %3–4 arttırır

36. 1 ünite trombosit konsantresi trombosit sayısını, 70 kg olan bir erişkinde 5000–10000/ µL, 18 kg olan bir çocukta ise 20000/ µL arttırır. Aferezle elde edilen trombosit konsantrelerinde ise transfüzyondan 10–60 dakika sonra trombosit sayısındaki artış 30000–60000/µL 'dir.

 

 

 

Uzm. Dr. Kadri DEMİREL

Başhekim

 Özel Akropol Hastanesi

ÜYELERİMİZ

ÖZEL HASTANELER PLATFORMU DERNEĞİ
Ceyhun Atıf Kansu Caddesi Cevat Muratal İş Merkezi 112/21 Balgat ANKARA
Telefon : +90 (312) 472 73 40 | Faks : +90 (312) 472 67 62 | bilgi@ozelhastaneler.org.tr

Powered by AcerPro